Szkoły podstawowe w gminie Łowicz

Na dworzu coraz cieplej, więc częściej przebywam poza domem. To też skutkuje takimi postami, jak poniższy. Ponownie pozostajemy w klimatach łowickich.

17 czerwca w Gminnej Bibliotece w Bocheniu odbyło się spotkanie autorskie z Władysławem Kacprzakiem. Wydał on kolejną książkę poświęconą tematyce dawnego Księstwa Łowickiego. Tym razem motywem przewodnim były historie szkół w obecnej gminie Łowicz. Nieco ponad rok temu miałem już okazję przybliżyć jedną z publikacji tego autora pt. "Łowickie ścieżki literatury". Natomiast tydzień temu, wraz z innymi zainteresowanymi, uczestniczyłem w spotkaniu dot. książki pt. "Szkoły podstawowe w gminie Łowicz".  

W obecnej książce można znaleźć krótkie historie 20 placówek wraz z archiwalnymi zdjęciami. Wśród szkół znalazła się również ta z Bochenia. Autor poruszył dosyć ciekawy i obszerny temat. Tak naprawdę większość z tych szkół ma na tyle bogatą historię, że można by je opisać w osobnych książkach. Zainteresowanych odsyłam do fotorelacji, które pojawiły się już w Internecie:

https://www.facebook.com/share/p/17yPL8j7x9/

https://lowicz24.eu/artykul/historia-szkolnictwa-n1831083

https://www.facebook.com/share/p/1GtFfVUpFE/

Samą książkę można nabyć u autora. Jak sam wspominał, nie wyczerpał całkiem tematu, więc w przyszłości możemy się spodziewać kolejnej podobnej publikacji.

Swego czasu przygotowując publikację o Janie Urbanku częściowo zahaczyliśmy z Martą i Pawłem o historię szkoły w Bocheniu. Warto przybliżyć niektóre fakty, gdyż nie wszystko znalazło się w publikacji Pana Kacprzaka.

Najstarsze wzmianki z materiałów z Izby Pamięci w Bocheniu datują pierwszą szkołę na ok. 1821 rok.  Placówkę tą jednak zamknięto z powodu braku środków na utrzymanie. Szkołę otwarto ponownie ok. 1870 roku. Nie było wtedy stałego miejsca nauki. Uczono się w domach lokalnych włościan. Pod koniec XIX wieku miało to miejscu w domu Antoniego Sołtyszewskiego. Wtedy uczył się tam również Teofil Kurczak. Później także Jan Urbanek.

Ok. 1880 roku nauczycielem był Paweł Kozak vel Kozakowski. Pochodził on z parafii Suchożebry.  W 1875 roku ożenił się z Olimpią Michaliną Piotrowską (ślub w par. Łowicz św. Ducha). Potem przenieśli się do Bochenia, gdzie Paweł nauczał lokalną młodzież. Tam też rodziły się dzieci tej pary (par. Chruślin):

1876 Maria Aniela

1878 Anastazy

1880 Józef Nikodem

1882 Kazimierz Maksymilian 1882

1883 Feliks

1885 Władysław Cyprian 1885

1886 Bronisława Stefania

Nie wiadomo kiedy dokładnie Kozakowie opuścili Bocheń. Udało mi się namierzyć ich akty zgonów w Warszawie. Paweł Kozak zmarł w 1930 roku, a jego żona 2 lata wcześniej. Na podstawie metryk z par. Suchożebry udało się też odtworzyć linię męską przodków Pawła Kozaka obejmującą kilka pokoleń:

Jan Kozak -?- Marianna Protasiuk

   ?-1810                <1810

Joachim Kozak -1811- Agnieszka Kornicz

?-1829                       ?-1832 

Walenty Kozak -1850- Małgorzata Baran

1828-1894             1833-1896

Paweł Kozak - 1875 (Łowicz św. Ducha) - Olimpia Michalina Piotrowska

1854-1930                                    1851-1928  

Wracając do Bochenia, szkołę zamknięto w 2011 roku. Aktualnie mieści się tam Gminna Biblioteka, w której odbyło się spotkanie promujące książkę W. Kacprzaka. W starych numerach Łowiczanina można przeczytać nieco o zamknięciu szkoły oraz jej byłym dyrektorze:

https://bc.wbp.lodz.pl/dlibra/publication/93992/edition/89727/content

https://bc.wbp.lodz.pl/dlibra/publication/79599/edition/75962/content

Wieści z gazet #1 + nazwisko Okrasa / Okraszewski

Mając chwilę czasu powróciłem do cyklu opracowania nazwisk, który zapoczątkowałem wraz z blogiem. Utworzyłem wtedy sobie listę nazwisk, które chciałbym opisać. Przez lata poszukiwań udało mi się uzupełnić sporo danych w moim drzewku. Niestety brakuje czasu, aby to wszystko sensownie opisać. Tym razem padło na nazwisko Okrasa / Okraszewski z rejonu Białej Rawskiej. Kilka pokoleń tej rodziny znajduje się w moim drzwie, więc warto o niej wspomnieć. W zbiorach zachowało się nawet jedno zdjęcie ostatniej przedstawicielki tego rodu w moim drzewie. Zainteresowanych odsyłam do tekstu: LINK

Wieści z gazet #1

Szukając różnych informacji, czy to genealogicznych, czy do przygotowywanych tekstów, często sięgam do starych gazet i artykułów oraz dostępnych opracowań. Wśród kręgu moich zainteresowań są takie miejscowości jak Wiskitki, Żyrardów, Łowicz, czy Konstantynów oraz inne (głównie woj. łódzkie i mazowieckie). Swego czasu robiłem już różne zestawienia archiwalnych artykułów dla Wiskitek i Żyrardowa. Póki dzieci są małe, ciężko znaleźć czas na przygotowanie dłuższych opracowań, nie mówiąc już o wcześniej rozpoczętych inicjatywach.  Postanowiłem, że co jakiś czas będę wrzucał na blogu post z ciekawostkami (krótkie wzmianki, link + ew. zdjęcia) na jakie uda mi się trafić. Będę się raczej skupiał na tych miejscowościach, które dotyczą moich poszukiwań. Okres poszukiwań to głównie XIX/XX wiek. Pierwsza porcja wieści poniżej. Zapraszam do lektury.

1904 - Żyrardów

Artykuł opisujący miasto, jego historię i bieżącą sytuację. Są informacje o kościołach, Dittrichach i innych ważnych osobach związanych z miastem.

 

źródło: Naokoło Świata 33/1904

1887 - Zakłady Fabryczne Szajblera

Nie tylko Żyrardowską fabryką człowiek żyje. Łódź też miała swoje fabryki, których budynki zrewitalizowane stoją do tej pory. Oto 2-częściowy artykuł dotyczący fabryki Szajblera wraz ze zdjęciami.

źródło: Kłosy 1142 i Kłosy 1143 1887 rok

1909 - Z dziejów naszego przemysłu

Jedna część dłuższego artykułu, tym razem fragment poświęcony Towarzystwu Akcyjnemu Zakładów Żyrardowskich. Jest tam zdjęcie ogólne miasta i najważniejszych osób z nim związanych. Dodatkowo reklama samego towarzystwa.

źródło: Tygodnik ilustrowany 50 i 51 z 1909 roku

1823 - Konstantynów Łódzki

Krótka wzmianka 2 lata od momentu powstania miasta. Opisana aktualna sytuacja.

źródło: Kurier Warszawski 66 z 1823 roku

1889 - Szkice z jarmarku w Łowiczu

Ciekawa grafika obrazująca typowy jarmark w Łowiczu.

źródło: Kłosy 1267 z 1889 roku

1913 - 75-lecie szpitala w Łowiczu

Krótka wzmianka o obchodach 75-lecia powstania szpitala św. Tadeusza w Łowiczu. Jest również zdjęcie osób z nim związanych.

źródło: Świat 17 z 1913 roku

Na koniec 2 wiersze: "Żniwa" z 1912 roku oraz "Żniwo" z 1911 roku. Takie nawiązanie do nazwy świetnego zespołu muzycznego "Żniwa", który tworzy muzykę w oparciu o dawne teksty i tradycje. Gorąco polecam fanom folku, słowian i kultury neogotyckiej oraz celtyckiej.

źródło: Gazeta Świąteczna 1642/1912, 1590/1911

Stare gazety i aktualizacja artykułu o pastorach

Pisząc teksty na bloga w głównej mierze opieram się na starych gazetach, których skany dostępne są w Internecie. Tych źródeł jest tak duża ilość, że ciężko je wszystkie zliczyć, przejrzeć i wybrać sensowne informacje. Po jakimś czasie wydaje się, że dany temat udało się dobrze opracować, a później wpadają znienacka nowe fakty. 

W ten sposób udało mi się trafić w jednej z gazet zdjęcie ewangelickiego kościoła w Wiskitkach. Do tej pory były dostępne tylko 2 zdjęcia. Jedno fałszywe, źle opisane oraz drugie udostępnione na profilu gminy. Przypadkowo znalazłem wczoraj kolejne zdjęcie, które potwierdza to prawdziwe. Dorzuciłem je wraz z garścią informacji do artykułu o pastorach, który napisałem w 2024 roku. Tekst wraz ze zdjęciami i odnośnikami do źródeł dostępny jest tutaj: LINK

Dobrze jest podawać źródła swoich informacji, gdyż często w sieci powielane są błędy i ciężko je potem naprostować. W genealogii akurat jest to bardzo ważne.

Dodatkowo zaktualizowałem moje zestawienie dot. starych gazet, w których warto szukać informacji i zdjęć. Lista dostępna jest tutaj: LINK

Przekręty i oszustwa

źródło: LINK

Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią ukazał się mój artykuł o "Przekrętach i oszustwach" w dawnym Żyrardowie i okolicach. Jest on dostępny na Echu Żyrardowskim jak i blogu: LINK / LINK-ECHO. W tekście tym przestawiłem różne przykłady niecnych uczynków, jakich dopuścili się dawni mieszkańcy powiatu żyrardowskiego. Zapraszam do lektury.

Gazety o Żyrardowie #2

Znalazłem trochę czasu, więc poszperałem wśród starych gazet. Tym razem przejrzałem jedną z cyfrowych bibliotek. One również zawierają wiele skanów, których nie znajdziemy np. na crispa czy polonie. Brakuje takiego jednego wspólnego miejsca, gdzie możnaby przeglądać te materiały, ale cóż. Tak oto powstało kolejne zestawienie: LINK. Na podstawie zebranych danych udało mi się przygotować kolejny, mam nadzieję ciekawy artykuł dot. Żyrardowa. Postaram się go niebawem zamieścić.

Archiwalne gazety o Żyrardowie i książka o plombach towarowych

Przygotowałem kolejne zestawienie ciekawych archiwalnych artykułów z gazet. Tym razem padło na Żyrardów, gdyż podobnie jak w przypadku Wiskitek można odnaleźć wiele ciekawych tekstów. Z racji odległości tych 2 miast są one niekiedy ze sobą powiązane. Ułożoną chronologicznie listę wraz z linkami do gazet zmieszczam tutaj: LINK. Na pewno będę jeszcze chciał kontynuować ten temat, gdyż te artykuły są dobrym materiałem do przygotowania ciekawych tekstów i przedstawienia świetnych historii.

Przy okazji otrzymałem właśnie nową książkę częściowo związaną z historią Żyrardowa. Jest to pozycja "Ołowiane plomby towarowe" Jakuba Mrówczyńskiego. Ten katalog pokazuje jakie to ciekawe artefakty z przeszłości można jeszcze znaleźć na terenie miasta. Oprócz masy zdjęć i opisów można tam znaleźć krótkie wzmianki dot. lokalnej historii. Jak sam autor pisze, w przyszłości będzie można się spodziewać kolenych opracowań. Książka polecana lokalnym historykom i zainteresowanym tym tematem. Więcej na temat poszukiwań autora można znaleźć na jego profilu FB: LINK. Tam również podano szczegóły, gdzie nabyć książkę.

źródło: zdjęcie własne

Gazety o Wiskitkach #4

Zacząłem przeglądać kolejne strony zawierające archiwalne gazety. Skupiłem się głównie na polonie oraz bibliotekach cyfrowych. Jest tam masa archiwaliów. Na niektórych stronach są dobre wyszukiwaki, pozwalające wyszukiwać frazy z treści tekstu. To ułatwia wynajdywanie odpowiednich. W ten sposób udało mi się opracować kolejną listę ciekawych gazet z artykułami dot. Wiskitek. Zapraszam do lektury:

Znalazłem też trochę nowych artykułów o mojej rodzinie, dorzuciłem do tego poprzednie zestawienie i tak oto powstała nowa lista: link

Ciekawe artykuły z gazet

Jakiś czas temu przeglądałem trochę archiwalnych gazet z okolic Żyrardowa. Na ich podstawie opracowuję krótkie teksty, które zamieszczam na blogu lub w innych miejscach. Udało mi się znaleźć kilka ciekawych historii, z czego powstały wg. mnie 2 fajne artykuły. Jeden dotyczy Wiskitek, a drugi Żyrardowa. Nie będę zdradzał więcej szczegółów, więc zapraszam do ich lektury:

Zabójstwo w imię miłości: LINK

Wystawa ruchoma w Żyrardowie: LINK

Archiwalne gazety

Ostatnio sporo przeglądam w Internecie archiwalne gazety. Zawierają one masę ciekawych informacji, które również są pomocne w genealogii. Swego czasu wspominałem na blogu o portalu https://crispa.uw.edu.pl/, który można powiedzieć jest kopanią archiwalnych gazet. Niestety nie wszystko tam znajdziemy. Niektóre gazety są dostepne osobno na innych portalach. Szukając gazet tematycznie, bądź związanych z konkretnymi miejscami musimy raczej skierować swoje kroki gdzie indziej. Przygotowałem krótkie zestawienie wraz z linkami do archiwalnych gazet, które zawierają zdjęcia oraz takich, które były dedykowane głównie dla włościan. Zapraszam zatem tutaj: LINK

Różne ciekawe artykuły z archiwalnych gazet

zdjęcie poglądowe, źródło: https://www.shutterstock.com/

Jakiś czas temu, jak miałem więcej czasu, przygotowałem kilka opracowań artykułów. Teksty źródłowe znalazłem w archiwalnych gazetach dot. Wiskitek, Żyrardowa i okolic. Niektóre z nich pojawiły się na https://www.facebook.com/echozyrardowa. Nie wszystkie jednak zdecydowano się opublikować. Są to historie niekiedy straszne, makabryczne i smutne. Niestety są to prawdziwe opowieści, opisane w lokalnych gazetach. Część z nich nie jest do końca wyjaśniona, więc czytelnikowi pozostają wyłącznie domysły. Zapraszam zatem do ich lektury - LINK

Materiału z archiwalnych gazet jest bardzo dużo. Jak tylko będę mógł to go przejrzę i jeszcze coś ciekawego opracuję.

Gazety o Wiskitkach oraz inne wieści

Przygotowałem kolejną część zestawienia archiwalnych gazet dot. Wiskitek na podstawie materiałów dostępnych na portalu https://crispa.uw.edu.pl/. Myślę, że już wyczerpałem to źródło i zacznę poszukiwania na innych portalach. Nowe zestawienie dostępne jest tutaj - LINK. Przy okazji zaktualizowałem również nekrologi dot. Wiskitek - LINK. 

W międzyczasie pojawiły się wyniki Ekslibrisów Biblioteki Wojewódzkiej w Łodzi. Niestety nasza książka nie znalazła się wśród laureatów konkursu. Zwycięzcom serdecznie gratuluję.

Przy okazji zamówiłem sobie też test DNA na MyHeritage, bo była promocja. Będę próbówał zrobić go mojej prawie 100-letniej babci. Może wyjdą jakieś ustalenia ws. jej nieślubnego dziadka od strony mamy. Na tej podstawie zacznę swoją przygodę z tego typu poszukiwaniami opartymi o genetykę.

18 maja będę gościł w Łowiczu i opowiadał o genealogii słuchaczom Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Mam nadzieję, że zarażę tym hobby kolejne osoby:) 

Ciąg dalszy przeglądu prasy i nie tylko

Przygotowałem kolejne zestawienie archiwalnych artykułów dotyczących Wiskitek i okolicy. Jest tego sporo. Cała lista wraz z odnośnikami do gazet w porządku chronologicznym z krótkimi opisami dostępna jest tutaj: LINK. 

Przy okazji znajdując ciekawe artykuły postanowiłem je nieco bardziej opracować i opisać w lepszej formie. Niektóre z tych historii są naprawdę niezłe tylko trzeba było się w nie wczytać analizując po kilka różnych źródeł. Dzięki temu powstały historie o różnych morderstwach, które miały miejsce w dawnych latach. Dwa z takich artykułów opublikowane zostały na Echu Żyrardowskim. Będą jeszcze kolejne. Odnośniki do tych artykułów, które stworzyłem udostępniam tutaj: LINK. Postaram się aktualizować tą listę na bieżąco jak artykułów będzie przybywać. Nie będę raczej o nich pisał 'newsów' za każdym razem na blogu.

Dodatkowo zaktualizowałem też listę nekrologów dotyczących osób z Wiskitek: LINK.

W planach oczywiście mam kolejne artykuły i może jakiś kolejny wykład.

Artykuł o dr Aleksandrze Henryku Jawurku

Ostatnio sporo przeglądałem archiwalne gazety i artykuły dotyczące Wiskitek i Żyrardowa. Pisałem z resztą o tym w lutym. Podczas czytania tych archiwaliów natknąłem się sporo materiałów o dr Henryku Jawurku, który pełnił posługę lekarza w Wiskitkach i Żyrardowie w XIX wieku. Dodatkowo zainspirowany artykułem na Echu Żyrardowskim (link) opisującym historię żyrardowskiej służby zdrowia stwierdziłem, że wartoby przybliżyć postać Jawurka. Stąd powstał ten obszerny artykuł, na którego lekturę serdecznie zapraszam (link). Dodatkowo polecam również artykuły, na Echu Żyrardowskim (do którego link zamieściłem po prawej stronie bloga), gdyż przybliżają historię Żyrardowa i okolic. Tam również opublikowano mój artykuł o Jawurku za co serdecznie dziękuję. Tymczasem wracam do dalszego  przeglądania gazet. Niebawem pewnie opublikuję kolejną ich listę.

Przegląd starej prasy dotyczącej Wiskitek i okolicy.

Jakiś czas temu pisałem na blogu o stronie CRISPA, na której można znaleźć masę archiwalnych gazet. Swego czasu znaleźliśmy tam sporo artykułów dot. Jana Urbanka. W każdym razie znajdują się tam skany gazet z różnych okresów z całej Polski. W wolnej chwili postanowiłem, że trochę poprzeglądam te gazety pod kątem Wiskitek i ich historii. Jest tego sporo. Stwierdziłem, że możnaby zebrać co ciekawsze artykuły i zrobić z nich spis. Tak też uczyniłem i oto prezentuję Państwu #1 część przeglądu prasy dot. Wiskitek i okolicy. Linki z krótkimi opisami artykułów zamieszczam tutaj. 

przykładowa archiwalna gazeta z crispy.

Życie Żyrardowa - artykuły o Wiskitkach i okolicy

Życie Żyrardowa to lokalny tygodnik, który dotyczy Żyrardowa i okolic. Co jakiś czas można tam również znaleźć wzmianki o Wiskitkach i pobliskich miejscowościach. Pojawiają się także artykuły o tematyce historycznej, których autorem jest znany profesor Bogdan Jagiełło, badacz lokalnej historii. W ostatnim numerze gazety pojawił się jego artykuł pt. "Z dziejów wsi Sokule - takie były jej początki". Zainteresowanych dziejami tej miejscowości odsyłam do skanu tego artykułu: LINK. 

To nie jedyny artykuł Pana Bogdana, który można było przeczytać w tej gazecie. Na portalu Życia Żyrardowa jest chociażby artykuł "Książę Konrad Mazowiecki założycielem Wiskitek": LINK. W starszych numerach gazety znalazłem jeszcze 2 inne artykuły, które zamieszczam niżej. 

źródło: Życie Żyrardowa nr 46 z 2021, autor: Bogdan Jagiełło

źródło: Życie Żyrardowa nr 41 z 2021, autor: Bogdan Jagiełło

Przy okazji wziąłem się trochę za indeksację Wiskitek. Niebawem powinny w genetece pojawić się indeksy spisów zgonów, których zdjęcia robiłem dla lat > 1911.

Archiwalne gazety - nekrologi oraz mapy i plany

Archiwalne gazety również potrafią być źródłem cennych informacji. Przekonałem się o tym przeglądając zasoby na polona.pl. Jest tam masa zeskanowanych gazet i czasopism z dawnych lat. W nich oprócz artykułów można również znaleźć nekrologi i to nie tylko sławnych osób. W dziale artykuły postanowiłem założyć stronę z nekrologami. Będę tam zamieszczał nekrologi dot. Wiskitek, Żyrardowa i innych okolicznych miejscowości, które są w kręgu moich genealogicznych zainteresowań. Na początek kilka nekrologów wraz odnośnikami do źródeł. Zapraszam do lektury.

Przy okazji warto odwiedzić stronę AGAD, gdyż pojawiły się nowe, interesujące materiały. Tym razem archiwum udostępniło zasoby kartograficzne, czyli różne plany i mapy. Niestety nie wszystko jest zdygitalizowane i na niektóre rzeczy będzie trzeba jeszcze poczekać. LINK